“Het voelde als helpen, maar eigenlijk werd ik gebruikt”

BEWUSTWORDING

Wat als een collega een andere collega benadert voor criminele hulp? Het overkwam Stefan. Aanvankelijk had hij niets door, maar gaandeweg begon hij argwaan te krijgen. Uiteindelijk bleek de collega betrokken bij drugssmokkel: een 'mol' binnen de organisatie die op een directe en ogenschijnlijk eenvoudige manier ‘bevriende’ collega’s benaderde om informatie los te krijgen. Hoe gaat dat, ronselen van binnenuit?

“Het was echt niks bijzonders.” Stefan (42) werkt al jaren op een terminal in de Rotterdamse haven. Hij kent de systemen, weet wie hij moet hebben en staat bekend als iemand die aan een half woord genoeg heeft. “Als iemand iets nodig heeft, dan help je. Zo simpel is dat.”

Een paar maanden geleden begon een collega hem wat vaker te benaderen. Niet opvallend. Gewoon tijdens een dienst, soms via een appje. “Of ik even iets kon checken. Waar een container stond, hoe laat iets gepland was. Dingen die je toch al ziet als je in het systeem zit.”

Stefan dacht er eigenlijk niet over na. “Het kostte me een paar minuten. En hij was nog niet zo lang binnen bij ons, dus dan is het logisch dat je dingen vraagt. Bovendien was het een sympathieke man.” In de weken daarna gebeurde dat iets vaker. “Hij kwam nét op momenten dat het druk was. Dan vroeg hij of ik even snel mee kon kijken. Of iets alvast kon opzoeken.” Nog steeds niets geks, vond Stefan. "Er gingen bij mij in ieder geval geen alarmbellen af."

Tot er iets veranderde.

“Op een gegeven moment zei hij: ‘Hé, jij kent die en die van planning toch goed? Kun jij dat even via hem regelen; gaat sneller.’” En Stefan deed dat. Gewoon, omdat het inderdaad sneller ging. “Je denkt niet: waarom vraag je dat niet zelf? Het gaat zo geleidelijk. Je denkt: prima, ik fix het wel even. En het was ook wel een overtuigend persoon, hoor. Dat deed ook mee.”

Pas later begon het te knagen.

“Ik zag dat hij niet alleen mij benaderde, maar dat ook met andere collega's in gesprek was. Het werd toch een beetje apart, al leek steeds om kleine dingen te gaan. Niemand die het hele plaatje zag.”

Tot een leidinggevende zijn gedrag tijdens een overleg ter sprake bracht. Toen viel voor Stefan alles op z’n plek. “Die collega bleek zelf onder druk te staan van buitenaf. Ik dacht dat ik gewoon iemand hielp binnen het team. Maar eigenlijk werden we gewoon allemaal gebruikt om toegang en informatie te leveren.”  

Wat als collega's intern geronseld worden?

Het is een patroon dat regelmatig voorkomt in de haven: een medewerker (insider) die omgekocht is en onder druk staat, zoekt op zijn/haar beurt weer hulp bij het verzamelen van informatie (of het verlenen van toegang) waarmee de smokkelaars drugs uit de haven kunnen krijgen.

In dit artikel lees je wat organisaties kunnen doen om weerbaar te zijn tegen z.g. insider risks.

Lees meer